ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 098
॥ శ్రీః ॥
1.98. అధ్యాయః 098
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
శకుంతలాయాః స్వపాణిగ్రహణమనంకీకుర్వతా దుష్యంతేన సహ వివాదః॥ 1 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
ఏవముక్తా వరారోహా వ్రీడితేవ మనస్వినీ।
విసంజ్ఞేవ చ దుఃఖేన తస్థౌ స్థూణేవ నిశ్చలా॥ 1-98-1(4277)
సంరంభామర్షతాంరాక్షీ స్ఫురమాణోష్ఠసంపుటా।
కటాక్షైర్నిర్దహంతీవ తిర్యగ్రాజానమైక్షత॥ 1-98-2(4278)
ఆకారం గూహమానా చ మన్యునా చ సమీరితం।
తపసా సంభృతం తేజో ధారయామాస వై తదా॥ 1-98-3(4279)
సా ముహూర్తమివ ధ్యాత్వా దుఃఖామర్షసమన్వితా।
భర్తారమభిసంప్రేక్ష్య యథాన్యాయం వచోఽబ్రవీత్॥ 1-98-4(4280)
జానన్నపి మహారాజ కస్మాదేవం ప్రభాషసే।
న జానామీతి నిఃశంకం యథాన్యః ప్రాకృతస్తథా॥ 1-98-5(4281)
తస్య తే హృదయం వేద సత్యస్యైవానృతస్య చ।
సాక్షిణం బత కల్యాణమాత్మానమవమన్యసే॥ 1-98-6(4282)
యోఽన్యథా సంతమాత్మానన్యథా ప్రతిపద్యతే।
కిం తేన న కృతం పాపం చోరేణాత్మాపహారిణా॥ 1-98-7(4283)
ఏకోఽహమస్మీతి చ మన్యసే త్వం
న హృచ్ఛయం వేత్సి మునిం పురాణం।
యో వేదితా కర్మణః పాపకస్య
తస్యాంతికే త్వం వృజినం కరోషి॥ 1-98-8(4284)
`ధర్మ ఏవ హి సాధూనాం సర్వేషాం హితకారణం।
నిత్యం మిథ్యావిహీనానాం న చ దుఃఖావహో భవేత్'॥ 1-98-9(4285)
మన్యతే పాపకం కృత్వా న కశ్చిద్వేత్తి మామితి।
విదంతి చైనం దేవాశ్చ యశ్చైవాంతరపూరుషః॥ 1-98-10(4286)
ఆదిత్యచంద్రావనిలోఽనలశ్చ
ద్యౌర్భూమిరాపో హృదయం యమశ్చ।
అహశ్చ రాత్రిశ్చ ఉభే చ సంధ్యే
ధర్మశ్చ జానాతి నరస్య వృత్తం॥ 1-98-11(4287)
యమో వైవస్వతస్తస్య నిర్యాతయతి దుష్కృతం।
హృది స్థితః కర్మసాక్షీ క్షేత్రజ్ఞో యస్య తుష్యతి॥ 1-98-12(4288)
న తుష్యతి చ యస్యైష పురుషస్య దురాత్మనః।
తం యమః పాపకర్మాణం నిర్భర్త్సయతి దుష్కృతం॥ 1-98-13(4289)
యోఽవమత్యాత్మనాత్మానమన్యథా ప్రతిపద్యతే।
న తస్య దేవాః శ్రేయాంసో యస్యాత్మాపి న కారణం॥ 1-98-14(4290)
స్వయం ప్రాప్తేతి మామేవం మావమంస్థా పతివ్రతాం।
అర్చార్హాం నార్చయసి మాం స్వయం భార్యాముపస్థితాం॥ 1-98-15(4291)
కిమర్థం మాం ప్రాకృతవదుపప్రేక్షసి సంసది।
నఖల్వహమిదం శూన్యే రౌమి కిం న శృణోషి మే॥ 1-98-16(4292)
యది మే యాచమానాయా వచనం న కరిష్యసి।
దుష్యంత శతధా త్వద్య మూర్ధా తే విఫలిష్యతి॥ 1-98-17(4293)
జాయాం పతిః సంప్రవిశ్య యదస్యాం జాయతే పునః।
జాయాయాస్తద్ధి జాయాత్వం పౌరాణాః కవయో విదుః॥ 1-98-18(4294)
యదాగమవతః పుంసస్తదపత్యం ప్రజాయతే।
తత్తారయతి సంతత్యా పూర్వప్రేతాన్పితామహాన్॥ 1-98-19(4295)
పున్నాంనో నరకాద్యస్మాత్పితరం త్రాయతే సుతః।
తస్మాత్పుత్ర ఇతి ప్రోక్తః పూర్వమేవ స్వయంభువా॥ 1-98-20(4296)
`పుత్రేణ లోకాంజయంతి పౌత్రేణానంత్యమశ్నుతే।
అథ పౌత్రస్య పుత్రేణ మోదంతే ప్రపితామహాః॥' 1-98-21(4297)
సా భార్యా యా గృహే దక్షా సా భార్యా యా ప్రజావతీ।
సా భార్యా యా పతిప్రాణా సా భార్యా యా పతివ్రతా॥ 1-98-22(4298)
అర్ధం భార్యా మనుష్యస్య భార్యా శ్రేష్ఠతమః సఖా।
భార్యా మూలం త్రివర్గస్య యః సభార్యః స బంధుమాన్॥ 1-98-23(4299)
భార్యావంతః క్రియావంతః సభార్యా గృహమేధినః।
భార్యావంతః ప్రమోదంతే భార్యావంతః శ్రియావృతాః॥ 1-98-24(4300)
సఖాయః ప్రవివిక్తేషు భవంత్యేతాః ప్రియంవదాః।
పితరో ధర్మకార్యేషు భవంత్యార్తస్య మాతరః॥ 1-98-25(4301)
కాంతారేష్వపి విశ్రామో జనస్యాధ్వని కస్య వై।
యః సదారః స విశ్వాస్యస్తస్మాద్దారాః పరా గతిః। 1-98-26(4302)
సంసరంతమభిప్రేతం విషమేష్వేకపాతినం।
భార్యైవాన్వేతి భర్తారం సతతం యా పతివ్రతా॥ 1-98-27(4303)
ప్రథమం సంస్థితా భార్యా పతిం ప్రేత్య ప్రతీక్షతే।
పూర్వప్రేతం తు భర్తారం పశ్చాత్సాప్యనుగచ్ఛతి॥ 1-98-28(4304)
ఏతస్మాత్కారణాద్రాజన్పాణిగ్రహణమిష్యతే।
యదాప్నోతి పతిర్భార్యామిహ లోకే పరత్ర చ॥ 1-98-29(4305)
`పోషణార్థం శరీరస్య పాథేయం స్వర్గతస్య వై।'
ఆత్మాఽఽత్మనైవ జనితః పుత్ర ఇత్యుచ్యతే బుధైః॥ 1-98-30(4306)
తస్మాద్భార్యాం పతిః పశ్యేన్మాతృవత్పుత్రమాతరం।
`అంతరాత్మైవ సర్వస్య పుత్రో నామోచ్యతే సదా॥ 1-98-31(4307)
గతీ రూపం చ చేష్టా చ ఆవర్తా లక్షణాని చ।
పితౄణాం యాని దృశ్యంతే పుత్రాణాం సంతి తాని చ॥ 1-98-32(4308)
తేషాం శీలగుణాచారాస్తత్సంపర్కాచ్ఛుభాశుభాత్।'
భార్యాయాం జనితం పుత్రమాదర్శే స్వమివాననం॥ 1-98-33(4309)
జనితా మోదతే ప్రేక్ష్య స్వర్గం ప్రాప్యేవ పుణ్యకృత్।
`పతివ్రతారూపధరాః పరబీజస్య సంగ్రహాత్॥ 1-98-34(4310)
కులం వినాశ్య భర్తౄణాం నరకం యాంతి దారుణం।
పరేణ జనితాః పుత్రాః స్వభార్యాయాం యథేష్టతః॥ 1-98-35(4311)
మమ పుత్రా ఇతి మతాస్తే పుత్రా అపి శత్రవః।
ద్విషంతి ప్రతికుర్వంతి న తే వచనంకారిణః॥ 1-98-36(4312)
ద్వేష్టి తాంశ్చ పితా చాపి స్వబీజే న తథా నృప।
న ద్వేష్టి పితరం పుత్రో జనితారమథాపి వా॥ 1-98-37(4313)
న ద్వేష్టి జనితా పుత్రం తస్మాదాత్మా సుతో భవేత్।'
దహ్యమానా మనోదుఃఖైర్వ్యాధిభిస్తుములైర్జనః॥ 1-98-38(4314)
హ్లాదంతే స్వేషు దారేషు ఘర్మార్తాః సలిలేష్వివ।
`విప్రవాసకృశా దీనా నరా మలినవాససః॥ 1-98-39(4315)
తేఽపి స్వదారాంస్తుష్యంతి దరిద్రా ధనలాభవత్।'
అప్రియోక్తోపి దారాణాం న బ్రూయాదప్రియం బుధః॥ 1-98-40(4316)
రతిం ప్రీతిం చ ధర్మం చ తదాయత్తమవేక్ష్య చ।
`ఆత్మనోఽర్ధమితి శ్రౌతం సా రక్షతి ధనం ప్రజాః॥ 1-98-41(4317)
శరీరం లోకయాత్రాం వై ధర్మం స్వర్గమృషీన్పితౄన్।'
ఆత్మనో జన్మనః క్షేత్రం పుణ్యా రామాః సనాతనాః॥ 1-98-42(4318)
ఋషీణామపి కా శక్తిః స్రష్టుం రామామృతే ప్రజా-।
`దేవానామపి కా శక్తిః కర్తుం సంభవమాత్మనః॥ 1-98-43(4319)
పండితస్యాపి లోకేషు స్త్రీషు సృష్టిః ప్రతిష్ఠితా।
ఋషిభ్యో హ్యృషయః కేచిచ్చండాలీష్వపి జజ్ఞిరే'॥ 1-98-44(4320)
పరిసృత్య యథా సూనుర్ధరణీరేణుకుంఠితః।
పితురాలింగతేఽంగాని కిమస్త్యభ్యధికం తతః॥ 1-98-45(4321)
స త్వం సూనుమనుప్రాప్తం సాభిలాషం మనస్వినం।
ప్రేక్షమాణం కటాక్షేణ కిమర్థమవమన్యసే॥ 1-98-46(4322)
అండాని బిభ్రతి స్వాని న త్యజంతి పిపీలికాః।
కిం పునస్త్వం న మన్యేథాః సర్వథా పుత్రమీదృశం॥ 1-98-47(4323)
న భరేథాః కథం ను త్వం మయి జాతం స్వమాత్మజం।
`మమాండానీతి వర్ధ్తే కోకిలాండాని వాయసాః॥ 1-98-48(4324)
కిం పునస్త్వం న మన్యేథాః సర్వజ్ఞః పుత్రమీదృశం।
మలయాచ్చందనం జాతమతిశీతం వదంతి వై॥ 1-98-49(4325)
శిశోరాలింగనం తస్మాచ్చందనాదధికం భవేత్।'
న వాససాం న రామాణాం నాపాం స్పర్శస్తథావిధః॥ 1-98-50(4326)
శిశునాలింగ్యమానస్య స్పర్శః సూనోర్యథా సుఖః।
పుత్రస్పర్శాత్ప్రియతరః స్పర్శో లోకే న విద్యతే॥ 1-98-51(4327)
స్పృశతు త్వాం సమాలింగ్య పుత్రోఽయం ప్రియదర్శనః।
బ్రాహ్మణో ద్విపదాం శ్రేష్ఠో గౌర్వరిష్ఠా చతుష్పదాం॥ 1-98-52(4328)
మురుర్గరీయసాం శ్రేష్ఠః పుత్రః స్పర్శవతాం వరః॥
త్రిషు వర్షేషు పూర్ణేషు ప్రజాతోఽయమరిందమః॥ 1-98-53(4329)
`అద్యాయం మన్నియోగాత్తు తవాహ్వానం ప్రతీక్షతే।
కుమారో రాజశార్దూల తవ శోకప్రణాశనః॥' 1-98-54(4330)
ఆహర్తా వాజిమేధస్య శతసంఖ్యస్య పౌరవః।
`రాజసూయాదికానన్యాన్క్రతూనమితదక్షిణాన్॥ 1-98-55(4331)
ఇతి గౌరంతరిక్షే మాం సూతకే హ్యవదత్పురా।
హంత స్వమంకమారోప్య స్నేహాద్గ్రామాంతరం గతాః॥ 1-98-56(4332)
మూర్ధ్ని పుత్రానుపాఘ్రాయ ప్రతినందంతి మానవాః।
వేదేష్వపి వదంతీమం మంత్రగ్రామం ద్విజాతయః॥ 1-98-57(4333)
జాతకర్మణి పుత్రాణాం తవాపి విదితం ధ్రువం।
అంగాదంగాత్సంభవసి హృదయాదధిజాయసే॥ 1-98-58(4334)
ఆత్మా వై పుత్రనామాసి స జీవ శరదః శతం।
ఉపజిఘ్రంతి పితరో మంత్రేణానేన మూర్ధని॥ 1-98-59(4335)
పోషణం త్వదధీనం మే సంతానమపి చాక్షయం।
తస్మాత్త్వం జీవ మే పుత్ర స సుఖీ శరదాం శతం॥ 1-98-60(4336)
ఏకో భూత్వా ద్విధా భూత ఇతి వాదః ప్రవర్తతే।
త్వదంగేభ్యః ప్రసూతోఽయం పురుషాత్పురుషః పరః॥ 1-98-61(4337)
సరసీవామలేఽఽత్మానం ద్వితీయం పశ్య తే సుతం।
`సరసీవామలే సోమం ప్రేక్షాత్మానం త్వమాత్మని'॥ 1-98-62(4338)
యథాచాహవనీయోఽగ్నిర్వర్హపత్యాత్ప్రణీయతే।
ఏవం త్వత్తః ప్రణీతోఽయం త్వమేకః సంద్విధా కృతః॥ 1-98-63(4339)
మృగాపకృష్టేన హి వై మృగయాం పరిధావతా।
అహమాసాదితా రాజన్కుమారీ పితురాశ్రమే॥ 1-98-64(4340)
ఉర్వశీ పూర్వచిత్తిశ్చ సహజన్యా చ మేనకా।
విశ్వాచీ చ ఘృతాచీ చ షడేవాప్సరసాం వరాః॥ 1-98-65(4341)
తాసాం వై మేనకా నామ బ్రహ్మయోనిర్వరాప్సరాః।
దివః సంప్రాప్య జగతీం విశ్వామిత్రాదజీజనత్॥ 1-98-66(4342)
`శ్రీమానృషిర్ధర్మపరో వైశ్వానర ఇవాపరః।
బ్రహ్మయోనిః కుశో నామ విశ్వామిత్రపితామహః॥ 1-98-67(4343)
కుశస్య పుత్రో బలవాన్కుశనాభశ్చ ధార్మికః।
గాధిస్తస్య సుతో రాజన్విశ్వామిత్రస్తు గాధిజః॥ 1-98-68(4344)
ఏవంవిధో మమ పితా మేనకా జననీ వరా।'
సా మాం హిమవతః పృష్ఠే సుషువే మేనకాఽప్సరాః॥ 1-98-69(4345)
పరిత్యజ్య చ మాం యాతా పరాత్మజమివాసతీ।
`పక్షిణః పుంయవంతస్తే సహితా ధర్మతస్తదా॥ 1-98-70(4346)
పక్షైస్తైరభిగుప్తా చ తస్మాదస్మి శకుంతలా।
తతోఽహమృషిణా దృష్టా కాశ్యపేన మహాత్మనా॥ 1-98-71(4347)
జలార్థమగ్నిహోత్రస్య గతం దృష్ట్వా తు పక్షిణః।
న్యాసభూతామివ మునేః ప్రదదుర్మాం దయావతః॥ 1-98-72(4348)
కణ్వస్త్వాలోక్య మాం ప్రీతో హసంతీతి హవిర్భుజః।
స మాఽరణిమివాదాయ స్వమాశ్రమముపాగమత్॥ 1-98-73(4349)
సా వై సంభావితా రాజన్ననుక్రోశాన్మహర్షిణా।
తేనైవ స్వసుతేవాహం రాజన్వై వరవర్ణినీ॥ 1-98-74(4350)
విశ్వామిత్రసుతా చాహం వర్ధితా మునినా నృప।
యౌవనే వర్తమానాం చ దృష్టవానసి మాం నృప॥ 1-98-75(4351)
ఆశ్రమే పర్ణశాలాయాం కుమారీం విజనే తదా।
ధాత్రా ప్రచోదితాం శూన్యే పిత్రా విరహితాం మిథః॥ 1-98-76(4352)
వాగ్భిస్త్వం సూనృతాభిర్మామపత్యార్థమచూచుదః।
అకార్షీస్త్వాశ్రమే వాసం ధర్మకామార్థనిశ్చితం॥ 1-98-77(4353)
గాంధర్వేణ వివాహేన విధినా పాణిమగ్రహీః।
సాఽహం కులం చ శీలం చ సత్యవాదిత్వమాత్మనః॥ 1-98-78(4354)
స్వధర్మం చ పురస్కృత్య త్వామద్య శరణం గతా।
తస్మాన్నర్హసి సంశ్రుత్య తథేతి వితథం వచః॥ 1-98-79(4355)
స్వధర్మం పృష్ఠతః కృత్వా పరిత్యక్తుముపస్థితాం।
త్వన్నాథాం లోకనాథస్త్వం నార్హసి త్వమనాగసం'॥ 1-98-80(4356)
కిం ను కర్మాశుభం పూర్వం కృతవత్యస్మి పార్థివ।
యదహం బాంధవైస్త్యక్తా బాల్యే సంప్రతి వై త్వయా॥ 1-98-81(4357)
కామం త్వయా పరిత్యక్తా గమిష్యాంయహమాశ్రమం।
ఇమం బాలం తు సంత్యుక్తం నార్హస్యాత్మజమాత్మనా॥ 1-98-82(4358)
దుష్యంత ఉవాచ। 1-98-83x(618)
న పుత్రమభిజానామి త్వయి జాతం శకుంతలే।
అసత్వచనా నార్యః కస్తే శ్రద్ధాస్యతే వచః॥ 1-98-83(4359)
`అశ్రద్ధేయమిదం వాక్యం కథయంతీ న లజ్జసే।
విశేషతో మత్సకాశే దుష్టతాపసి గంయతాం'॥ 1-98-84(4360)
క్వ మహర్షిస్తపస్యుగ్రః క్వాప్సరాః సా చ మేనకా।
క్వ చ త్వమేవం కృపణా తాపసీవేషధారిణీ॥ 1-98-85(4361)
అతికాయశ్చ పుత్రస్తే బాలోఽతిబలవానయం।
కథమల్పేన కాలేన సాలస్కంధ ఇవోద్గతః॥ 1-98-86(4362)
సునికృష్టా చ యోనిస్తే పుంశ్చలీ ప్రతిభాసి మే।
యదృచ్ఛయా కామరాగాజ్జాతా మేనకయా హ్యసి॥ 1-98-87(4363)
సర్వమేవ పరోక్షం మే యత్త్వం వదసి తాపసి।
`సర్వా వామాః స్త్రియో లోకే సర్వాః కామపరాయణాః॥ 1-98-88(4364)
సర్వాః స్త్రియః పరవశాః సర్వాః క్రోధసమాకులాః।
అసత్యోక్తాః స్త్రియః సర్వా న కణ్వం వక్తుమర్హసి'॥ 1-98-89(4365)
మేనకా నిరనుక్రోశా వర్ధకీ జననీ తవ।
యయా హిమవతః పాదే నిర్మాల్యవదుపేక్షితా॥ 1-98-90(4366)
స చాపి నిరనుక్రోశః క్షత్రయోనిః పితా తవ।
విశ్వామిత్రో బ్రాహ్మణత్వే లుబ్ధః కామపరాయణః॥ 1-98-91(4367)
సుషావ సురనారీ మాం విశ్వామిత్రాద్యథేష్టతః।
అహో జానామి తే జన్మ కుత్సితం కులటే జనైః॥ 1-98-92(4368)
మేనకాఽప్సరసాం శ్రేష్ఠా మహర్షిశ్చాపి తే పితా।
తయోరపత్యం కస్మాత్త్వం పుంశ్చలీవాభిభాషసే॥ 1-98-93(4369)
జాతిశ్చాపి నికృష్టో తే కులీనేతి విజల్పసే।
జనయిత్వా త్వముత్సృష్టా కోకిలేన పరైర్భృతా॥ 1-98-94(4370)
అరిష్టైరివ దుర్బద్ధిః కణ్వో వర్ధయితా పితా।
అశ్రద్ధేయమిదం వాక్యం యత్త్వం జల్పసి తాపసి॥ 1-98-95(4371)
బ్రువంతీ రాజసాన్నిధ్యే గంయతాం యత్ర చేచ్ఛసి।
`సువర్ణమణిముక్తాని వస్త్రాణ్యాభరణాని చ॥ 1-98-96(4372)
యదిహేచ్ఛసి భోగార్థం తాపసి ప్రతిగృహ్యతాం।
నాహం త్వాం ద్రష్టుమిచ్ఛామి యథేష్టం గంయతామితః'॥ ॥ 1-98-97(4373)
ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి సంభవపర్వణి అష్టనవతితమోఽధ్యాయః॥ 98 ॥
 శ్లోకాలు.jpg "మహాభారతం దాదాపు 1,00,000 (ఒక లక్ష) శ్లోకాలు")
